DOLAR 32,5759 0.1%
EURO 35,0353 0.52%
ALTIN 2.434,620,49
BITCOIN 2084184-3,93%
İstanbul
19°

PARÇALI BULUTLU

13:07

ÖĞLE'YE KALAN SÜRE

Değişime uğrayan bazı atasözleri…

Değişime uğrayan bazı atasözleri…

ABONE OL
Ağustos 18, 2023 16:04
Değişime uğrayan bazı atasözleri…
1

BEĞENDİM

ABONE OL

Atasözleri, çok eski tarihlerden günümüze ulaşan, uzun deneme ve gözlemlere dayanan düşünce ve mantık süzgecinden geçmiş bir toplumun duygu, düşünce, inanç ve kültür yapısını yansıtan, toplum tarafından benimsenilerek ortak olarak kullanılan, öğütler veren kalıplaşmış, kısa ve özlü sözlerdir.

Atasözlerinin kim tarafından ne zaman söylendiği bilinmez. 

Yani atasözleri anonimdir.

Bir düşüncemizi açıklarken ya da savunurken zaman zaman atasözlerinden yararlanırız.

Atasözlerinin nesilden nesile aktarılırken bazen asıllarının değişime uğraması, eklemeler yapılması, yarım bir şekilde kullanılması gibi çeşitli nedenlerle asıllarından başka anlamlara gelecek şekilde de dillendirildiği olmaktadır.

Bu yazımızda bunların birkaçından bahsedeceğim.

Aslı “Sus küçüğün, söz büyüğün.” olan atasözünün değişime uğrayarak “Su küçüğün, söz büyüğün.” Şeklinde dillendirilmesi gibi.

Değişime uğramış şekilde ilk cümlede geçen su ile ikinci cümlede geçen söz arasında bir bağ kurulabilir mi?

Ama aslında geçen sus ile söz arasında bir bağ olmadığının iddia edilmesine doğrudur denilebilir mi?

Aslı “Ane gibi yar, Bağdat gibi diyar olmaz.” olan atasözü  “Ana gibi yâr, Bağdat gibi diyar olmaz.” 

şeklinde değişime uğramıştır.

Atasözünün aslında geçen ane kelimesi e harfinin a harfi ile değiştirilerek ana olarak telaffuz edilmesi, belki de anaya kıymet ve değer vermeyi dileyen birinin yakıştırması neticesinde böyle bir değişim gerçekleştirilmiş ve bu değişim garip karşılanmamış, halk arasında benimsenmiş ve tutmuştur.

Ane Bağdat yolu üzerinde meşhur olmuş bir uçurumun adıdır. 

Yar da uçurum demektir.

Ane anaya dönüştürülmüş, yar da  sevilen, sevgili anlamına gelen yâr şekline dönüştürülmüştür.

Diğer bir atasözü de aslı ” Göz var. İzan var.” İken

değişime uğrayarak “Göz var. Nizam var.” şeklinde söylenmesi gibi.

İzan; anlayış, anlama yeteneği. Nizam; düzen, kural anlamına gelmektedir.

Bu belirttiğimiz atasözlerinin değişimini çok vahim hatalar ve kasıtlı kullanımlar olarak değerlendirmemiz doğrudur denilemez.

Ancak yazının devamında bahsedeceklerimiz daha farklı değerlendirilebilir.

Aslı “Güzel bakmak sevaptır.” olan atasözü

“Güzele bakmak sevaptır.” olarak değişime uğramıştır.

Bakışımızın güzel olmasını, bakışlarımızın kötü

niyetten ve günah kazandırmaktan arındırılmış olmasını öğütleyen bu güzel atasözümüz maalesef anlamından saptırılarak çarpık bir anlayışla bazı şehvetperestlerin kendilerini masum gösterebilmelerinin aracı olarak değişime uğratılmıştır.

Atasözü diye kullanılan; İyilikten maraz doğar sözünün aslı “Mürüvvetten anlamayana iyilikten maraz doğar.” şeklindedir.

Atasözünün yarım olarak ele alınışı her iyiliğin kötülük doğuracağı gibi bir algının oluşmasına sebep olmaktadır.

Mürüvvet; mertlik, yiğitlik, iyilikseverlik  anlamındadır.

Milletimiz hamdolsun iyilikseverdir.

İyilik; hiçbir karşılık beklemeksizin yapılan yardım demektir.

Karşılık beklenerek yapılan yardıma iyilik değil, başka bir şey denmektedir.

Yapılan iyiliğin karşılığı Allah’tan cc beklenilmelidir.

Kendisine iyilik yapılan kişinin teşekkürle karşılık vermesi, kıymet bilmesi, kendisinin değerini ifade eder.

Atasözünün iyilikten maraz doğar şeklinde yarım olarak söylenmesinden doğacak etkilerle kişilerin iyilik yapmaktan uzak durmaları kendilerinin ve toplumun yararına değildir.

İyilik karşısında nankörlük yapanlar elbette vardır.

Lâkin iyilik hakkında söylenen olumsuz sözler, iyiliğin zararlı olduğundan değil, iyilik yapılanın

nankör olabileceği, kötülükle karşılık verme ihtimalinin olduğu da düşünülerek tedbirli davranılması içindir.

Yoksa iyilik mutlaka kötülükle karşılık bulur bundan dolayı iyilikte bulunmayınız anlamına  gelmemektedir.

Yüce Rabbimden bizlere atasözlerimizi doğru anlayıp değerlendiren, anlamlarından saptırılarak değişikliğe uğratılanlara itibar etmeyen kullarından olmayı nasip etmesini niyaz ederim.

Cumamız hayra vesile olsun.

Selamlarımla.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.