Lokmân Aleyhisselâm’ın oğluna öğütleri…
Lokman Aleyhisselâm, âlimlerimizin büyük çoğunluğuna göre peygamber değil tarihte yaşamış âlim, bilge, hâkim, arif bir kişidir.
Cumhur ulemânın görüşü de "Her nebi hâkim ise de her hâkim nebi değildir." şeklindedir.
Hz. Lokmân'ın ismi Kur'an-ı Kerim'de geçmekte ve Mekkî bir sure olan Kur'an-ı Kerim'in 31. Suresi O'nun adını taşımaktadır.
Hz. Lokmân'ın çok uzun ömürlü olduğu, yaşının kesin olarak bilinmemekle birlikte çeşitli kaynaklarda belirtilen rivayetlere göre en az 560 yıl en çok 4000 yıl yaşadığı söylenmektedir.
Lokmân Aleyhisselam'ın oğluna vermiş olduğu öğütlerden adıyla anılan surede bahsedilmektedir: "Hani bir zaman Lokmân (a.s) oğluna öğüt vererek demiştir ki: "Yavrucuğum! Allah'a (c.c) ortak koşma, çünkü Allah'a (c.c) ortak koşmak (Şirk) elbette büyük bir zulümdür!"
Zulüm sözlükte "Bir şeyi ona ait olmayan yere koymak, haddi aşmak, haktan sapan bir tutum sergilemek ve haksızlık yapmak." anlamlarına gelmektedir.
İslâm âlimleri zulmü Kur'an ve sünnet ışığında üç çeşit olarak değerlendirmişlerdir.
1- İnsanın Allah (c.c)’a karşı zulmü: kulun itaat ve ibadet edilmeyi hak eden yaradanına karşı ortak koşması (şirk), görevlerini yerine getirmeyip ilâhî sınırları çiğnemesidir ki şirk ve inkâr zulmün en büyük ve en ağır çeşitidir.
"Şüphesiz şirk çok büyük bir zulümdür."
(Lokman suresi; ayet: 13)
Münafıklık da bu kapsamda değerlendirilmektir.
2- İnsanın insanlara ve yaratılmışlara karşı zulmü: kişinin kendi hak sınırlarının dışına çıkarak başkalarının haklarına tecavüz etmesidir.
Can ve beden dokunulmazlığının ihlâli, haksız yere adam öldürmek. İşkence yapmak, eziyet etmek ve baskı uygulamak, hırsızlık, yetim malı yemek, adaletsizlik ve makamın kötüye kullanılması bu gruba dahil zulüm çeşitlerindendir.
İftira etmek, gıybet ve alay etmek manevî zulüm sayılır.
Hayvanlara eziyet etmek, çevreyi tahrip etmek de yaratılmışlara yapılan zulüm olarak kabul edilir.
3- İnsanın kendi kendine zulmü: Kişinin dünya ve ahiret saadetini tehlikeye atacak davranışlarda bulunmakla kendine zarar vermesidir.
İslâm âlimleri aslında Allah (c.c)’a ve insanlara karşı işlenen zulüm çeşitlerinin de nihaî olarak kişinin kendi nefsine zulmetmesi anlamına geldiğini bildirmişlerdir.
İnsan, Allah (c.c)’ın emirlerine uymamak, haramlara yönelmek ve ibadeti terk etmekle kendi ruhuna karşı haksızlık etmiş olur.
İnsanın kendine emanet edilen bedeni koruyamayarak akıl sağlığını bozacak zararlı alışkanlıklar edinmesi ve canına kıyması kendi kendine zulmetmesidir.
İbadette, yemede, içmede ve dünyevî işlerde orta yolu (îtidali) kaybetmekle fıtrat dengesini bozmak da islâm âlimlerince kişinin kendine zulmetmesi olarak beyan edilmiştir.
Lokmân Aleyhisselâm öğütlerine devam ederek: "Yavrucuğum!
Haberin olsun ki, yaptığın bir hardal tanesi ağırlığında olsa da, bir kaya içinde veya göklerde, yahut yerin dibinde gizlense Allah (c.c) onu getirir mizanına kor. Çünkü Allah (c.c) en ince şeyleri bilir. Her şeyden haberdardır."
(Lokmân suresi; ayet: 16)
Lokmân Aleyhisselam oğluna yapmış olduğu bu öğütle; insanın yapmış olduğu ister iyilik isterse kötülük olsun nerede, hangi zamanda, açık veya gizli işlensin zerre miktarı da olsa bütün yaptıklarından sorumlu olacağını, yaptıklarının kayıt altına alındığını, mahşer günü karşısına çıkarılıp hesabının sorulacağını hatırlatmaktadır.
Zilzal suresi 7. ve 8. ayetlerde: "Kim zere miktarı hayır yapmışsa onu görür. Kim de zerre miktarı şer işlemişse onu görür." diye bildirilmektedir.
Lokmân Aleyhisselâm nasihatlerine devam ederek: "Yavrucuğum! Namazını dosdoğru kıl! İyiliği emret kötülükten vazgeçirmeye çalış! Başına gelenlere sabret! Doğrusu bunlar azmedilmesi icap eden (Büyük bir azim ve kararlılık gerektiren) işlerdir."
(Lokmân suresi, ayet: 17)
Mü'min için namaz önemli bir görevdir. Namazı devamlı ve gereken şekilde hakkını vererek kılmak lâzımdır.
Namaz kişiyi kötülükten alıkoyar.
Kişi namaz kıldığı halde kötülükten el çekmiyorsa bundan kişinin namazı hakkıyla kılmadığını anlamak gerekir.
Namaz kıldığı halde yanlış yapanları bahane ederek namazdan uzaklaşmak kişiyi vebalden kurtarmaz.
Müslüman insanları; iyiye, güzele yönlendiren, iyiliği tavsiye edip iyi işler yapmaya çalışanlara yardımcı olan kişi olmalıdır.
Kötülüklere engel olmaya ve kötülük yapmak isteyenleri vazgeçirmeye çalışmalıdır.
Kötülüklere engel olmaya çalışırken de bir başka kötülüğe sebep olmamalıdır.
Lokmân Aleyhissslâm’ın oğluna öğüt verirken: "Yavrucuğum!" diye hitap etmesi dini tebliğ metodu için güzel bir örnektir.
İnsan hayatı düz bir şekilde devam etmez.
Hayat yolu inişli, çıkışlıdır.
İnsan istemese de başına bazı haller gelebilir.
Sabrederek, meşru bir şekilde uğramış olduğu istenmeyen halleri gidermeye çalışmak kişinin faydasınadır.
Lokmân Aleyhisselâm öğütlerine şöyle devam eder: "Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme! Zirâ Allah (c.c) kendini beğenmiş, övünüp duran kimseleri sevmez." (Lokmân suresi; ayet: 18)
Lokmân Aleyhisselâm, bu öğütüyle insanın hiç kimseyi küçük görmemesini, mütevazi olmasını, kibirlenmemesini tavsiye etmiştir.
İnsan böbürlenmemeli, kendini beğenip övünüp durarak diğer insanlara tepeden bakmamalıdır.
Allah (c.c)’ın kibirli insanları sevmediğini aklından çıkarmamalıdır.
Lokmân Aleymhisselâm’ın Kur'an-ı Kerim'de bahsedilen öğütlerinden başka öğütlerinin de olduğu çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir.
Yazıyı uzatmamak için burada sonlandırıyorum.
Bahsettiklerimin dışındakiler araştırılarak öğrenilebilir.
Yüce Rabbimden bizlere Lokmân âleyhisselâmın öğütlerini anlamamızı ve istifade etmemizi nasip etmesini niyaz ederim.
Cumamız hayra vesile olsun.
Selamlarımla.