Kurban ve kurbanlık hayvanlar konusuna bir önceki yazımda değinmiştim.
Bu yazımda da bilinmesi gereken bazı konulara değineceğim inşâallah.
İlk önce dikkat edilmesi gereken hayvanda kurban olmaya mani bir halin olmamasıdır.
Bilindiği gibi sığır cinsi büyükbaş hayvanın kurban olabilmesi için 2 yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.
2 yaş kamerî takvime göredir.
Kamerî takvimde bir yıl 354 gündür.
İki yaşını doldurmuş büyükbaş hayvanın halk arasında “kapak atma” (iki ön dişinin çıkması) diye bilinen durumun kabul edilebilir bir ölçü olabilmesi, doğumu kesin olarak bilinmeyen hayvanlar içindir.
Kapak atma konusunda bilgi sahibi olmayan alıcının bu konuda bilgili olan bir kişiyle birlikte kurbanını satın almasında yarar vardır.
İki yaşını bitirmiş olduğu kesin olarak bilinen büyükbaş hayvanların kapak atmamış olması kurban olmalarına engel olmaz.
Büyükbaş hayvanların iki yaşını bitirmemiş olduğu kesin olarak biliniyorsa kapak atmış olsa bile kurban olarak kesilemezler.
Küçükbaş kurbanlıklarda koyun cinsinde altı ayını doldurmuş olup da bir yaşını doldurmuş gibi göstermesi halinde kurban olur.
Bu durum koyun cinsi için istisnaî olup keçi cinsi için geçerli değildir.
Burada ölçü olan halk arasında “Anası gibi gösterişli olması” hali değil, altı ayını doldurmuş olması ve bir yaşanda ki gibi gösterişli olmasıdır.
Çünkü anası çok zayıf olabilir.
Yine Halk arasında “Aile için sadece aile reisinin kurban kesmesi yeterlidir.” sözü aile içinde aile resinden başka, diğer aile üyelerinin içinde kurban kesmesi vacip durumunda olan kimseler için geçerli değildir.
Aile fertlerinin hepsi kurban kesmesi vacip olacak nisap miktarına sahip olmaları durumunda hepsinin ayrı ayrı kurban kesmeleri gerekir.
Aile de eşlerin sırayla bir yıl birisinin sonraki yıl diğerinin kurban kesmesi ancak eşlerin her ikisinin de üzerlerine kurban kesmenin vacip olmaması halinde caiz olur.
Eşlerden birinin üzerine vacip ise onun kesmesi gerekir.
İslam da ferdî mülkiyet esastır.
Eşlerin biri zengin biri fakir, her ikisi zengin veya fakir olabilir.
Dinen zengin sayılacak nisap miktarı mala
(80.18 gram altın) veya eş değerinde olan nakit para, döviz, gümüş vb.sahip olanın kurban kesmesi gerekir.
Malî ibadetlerde vekâlet caizdir.
Kurban da malî bir ibadet olduğu için kişi kurbanını gerek yurt içinde gerekse de yurt dışında vekâlet yoluyla kestirebilir.
Bayram günlerinde seferde olan kişinin seferi olan yerde kurbanını kesti ise kurban kesmenin caiz olduğu süre içerisinde ikamet ettiği adresine dönüp mukim durumunda olması tekrar kurban kesmesini gerektirmez.
Bir kişiden yedi kişiye kadar kurban olarak kesilebilen büyükbaş hayvanın örneğin 4 hissesini bir kişi diğer hisselerini başka bir kişi veya kişiler ortak olarak kesebilirler.
Kesilecek kurbanın 4 hissesini alan kişi hisselerinden birini kurban bayramında kesilen vacip kurban için diğer hisselerini şükür, akika (nesike), adak kurbanı için niyet ederek kesebilir.
Ancak adak için kesilen hissenin tamamını muhtaçlara dağıtması gerekir.
Bu konuda önemli olan bir hisseyi bir kişinin kesebilecek olması ve ortakların her birinin kurban kesme niyetinde olmalarının gerekli olduğudur.
Ortaklardan birinin kurban niyetiyle olmayıp et elde etme niyetiyle ortak olması diğerlerinin kurbanlarını geçersiz hale getirir.
Kurban ortaklarından birinin niyetinin et olduğu öğrenildiği zaman kurban günleri içindeyse zengin olanın başka bir kurban alıp kesmesi gerekir.
Bu durumdan dolayıdır ki ortakların birbirlerini iyi tanıyor olması ve her birinin niyetlerinin kurban olduğundan emin olunması gerekir.
Ortak olarak kesilen kurbanlarda pay sahiplerinin göz kararıyla hisselerini bölmeleri sonunda helâlleşme olsa bile caiz değildir.
Tartarak hisselere bölmek gerekir.
Tartının fazla- eksik olması da caiz değildir.
Eğer ortaklar anne, baba, oğul, kız gibi yakın akraba olup da aynı mutfakta yemekler pişiriliyorsa etleri taksim etmek ve tartmak gerekmez.
Kurbanlık hayvanın kesiminde kesen kişiye kurbanın derisi, sakatatı veya herhangi bir parçasının kesim ücreti olarak verilmesi caiz değildir.
Kasabın kesim ücreti alması caizdir.
Çünkü kesme işi bir ibadet değildir.
Daha önce kurban kesimlerinde kesim ücreti olarak kurbanın derisi, başı, sakatat veya herhangi bir parçası verildiyse kıymetlerini hesaplayıp sadaka olarak verilmesi gerekir.
Kurban satın alırken satan kişi; “Başı, derisi, sakatatı vs. bende kalmak şartıyla bu kurbanlığı satıyorum.” dese alan da bunu kabul ederek satın alsa bu caiz olmaz.
Kişi satın alınca kurbanın tamamına malik olması gerekir.
Kurban sahibin kurbanlığın herhangi bir parçasını satarak menfaat temin etmesi caiz değildir
Ama kendisi kullanabilir.
Hayır olalarak inandığı şahıs veya kurumlara bağış yapabilir.
Kişinin kurbanını taksitle, senet imzalayarak satın alıp kesmesi caizdir.
Ancak senetlerini zamanında ödemesi gerekir.
Geçiktirip faize girmemesi gerekir ki, faiz haramdır.
Kurban helal kazançla satın alınır.
Haram kazancın kurbanı da zekatı da olmaz.
Hatta mirasçılara miras olarak da kalmaz.
Haram yollarla elde edilen mal sevap beklenmeden muhtaç durumda olan kimselere verilmeli,
Tevbe edilip yüce Allah‘tan (cc) af dilenmelidir.
Kurbanlık olarak satın alınan hayvanda sonradan kurban olmasına engel olan bir kusur meydana gelirse zengin olanın onun yerine başka bir kurban alıp kesmesi gerekir.
Fakir olan kimsenin yenisini alması gerekmez.
Ama kesim esnasında kusur meydana gelirse zengin olsun, fakir olsun böyle bir hayvanı kesmesi caizdir.
Kişi büyükbaş bir hayvanı kurban alırken yalnız kendim için kesmek niyetiyle alıyorum dememesi uygundur.
İleride ne olur ne olmaz.
Çünkü yeni ortaklar eklenebilir.
Bazı alimlerin “Sonradan alınan ortakların verdiği parayı sadaka olarak vermek gerekir.” demelerinin dikkate alınması uygun olandır.
Satın alırken “Başka ortaklar da alabilirim” diye düşünülmelidir.
Kişi vefat etmiş babasının vasiyeti varsa bırakılan mirasın üçte birinden kurban keser.
Bırakılan yeterli değilse dilerse keser mecburiyet yoktur.
Vasiyet üzerine kesilen kurbanın tamamı muhtaçlara dağıtılır.
Varisler yiyemezler.
Ama vasiyet olmadan sevabı vefat edene bağışlanmak üzere kesilen kurban etinden varisler de yiyebilirler.
Satın alınan kurbanın ölmesi durumunda zengin olanın başka bir kurban alıp kesmesi gerekir.
Fakir için gerekli değildir.
Önceki yazımda da belirttiğim gibi kurban konusu kısa bir yazıya sığmayacak kadar geniş bir konudur.
Dileyenler ilmihal kitaplarından, müftülüklerden ve cami görevlilerinden daha geniş bilgi edinebilirler.
Cumamız hayra vesile olsun.
Selamlarımla.
News
