Yurdumuzda 12 Eylül ile 18 Eylül arasındaki günler, “Ahîlik Haftası” olarak kutlanmaktadır.
Kutlama yapılan bu hafta içersinde valilikler, belediyeler, esnaf odaları, vakıflar ve bazı sivil toplum kuruluşları tarafından çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.
Ahîlik ile ilgili şiir, kompozisyon yarışmaları düzenlenmekte, paneller, konferanslar, sempozyumlar tertip edilmekte, ahîliği konu alan tiyatro gösterileri sunulmaktadır.
Ahî, Arapça bir kelime olup “kardeş/kardeşim” demektir.
Arapça “Ahî” kelimesine Türkçe “lik” eki eklenerek “Ahîlik” olarak kullanılmıştır.
Ancak bazı araştırmacılar, ahi sözcüğünün Türkçe’de cömert, eliaçık, yiğit anlamına gelen “Akı” sözcüğünden geldiğini daha sonraları “Ahi” şekline dönüştüğünü ileri sürmüşlerdir.
Ahîlik, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yaşayan halkın sanat, zanaat, ticaret, ekonomi ve çeşitli meslek alanlarında yetişmelerini sağlayan,
onları ahlâki bir şekilde yetiştiren, çalışma hayatlarını iyi insan meziyetlerini esas alarak düzenleyen bir teşkilatlanmadır.
Kendine özgü kuralları ve kurulları olan günümüzün esnaf odalarına benzer bir işlevi vardır.
Ahîlik, doğruluğun, kardeşliğin, iyi ahlâkın, yardım severliğin, diğergâmlığın, kısaca diyecek olursak; bütün güzel meziyetlerin birleştiği bir sosyo ekonomik düzendir.
Ahîlik bugünün şartlarında bile birçok ülkede sağlanamamış adaletli, verimli ve son derece güzel bir sistemi geçmişte milletimize kazandıran sosyal bir harakettir.
Ahîlik, Selçuklular döneminde, Mevlânâ ve Hacı Bektaş-ı Veli gibi değerli zatların çağdaşı olan, günümüzde İran’ın batı Azerbaycan eyalet sınırları içinde bulunan Hoy şehrinde milâdî 1171 yılında doğan ve 1261 yılında vefat eden debbağlar (Deri işleyicileri) pîri diye bilinen Ahî Evrân veli tarafından kurulmuştur.
Mütefekkir, şair, mutasavvıf ve fıkıh ve diğer bazı islâmî ilimlerde yetkinliğe sahip bir âlim olan Âhi Evrân Anadolu’ya gelişinde önce Kayseri’ye yerleşmiş burada bir deri işleme atölyesi açarak işe başlamış kısa sürede insanlara verdiği insanî, islâmî ve ahlâki tavsiye ve nasihatleriyle dikkatleri çekmiş, esnaf ve halk arasında sevilen ve sayılan bir şahsiyet halinde gelmiştir.
Çeşitli esnafları bir araya getirerek ahîlik teşkilatının temellerini de burada atmıştır.
Daha sonraları Konya ve Denizli şehirlerinde de bir müddet yaşayan Ahî Evrân en son Kırşehir’e yerleşmiş kurmuş olduğu teşkilatı birçok şehir, kasaba hatta köylere kadar yaygın hale getirmiş ve bu şehirde vefat etmiştir.
Kırşehir’de kendi adını taşıyan türbesinde medfundur.
Ahlâkî prensiplere sahip olan ahîlik teşkilatından çıkarılmaya sebep olan halleri şöyle sıralayabiliriz;
İçki içmek, zina etmek, münafıklık, dedikodu ve iftiracılık, kibirlenmek, merhametsizlik, hasetçilik, kin beslemek, sözünde durmamak, yalan söylemek, emanete hıyanet etmek, kişilerin ayıbını yüzüne vurmak, adam öldürmek kendilerinde bu haller bulunan kişiler ahîlikten çıkarılırdı.
Ahîlikten çıkarılan kişiler bu hallerini sonradan edinenlerdi.
Ahîlikten çıkarılma sebeblerine sahip olan kişilerin teşkilâta başvuruları zaten baştan kabul edilmezdi.
Ahîlik kısa bir yazıya sığdırılacak bir konu değildir.
Yazımı âhîlik prensipleri ve ahîlik duasıyla tamamlayarak ve günümüzde ne kadar çok ahîlik prensiplerine uyan esnaflara, sanatkârlara, zanaatkârlara ve ticaret erbabına ihtiyacımız olduğunu siz değerli okuyucularımın takdirine bırakıyorum.
Ahîlik prensipleri:
İyi huylu ve güzel ahlâklı olmak, işinde ve hayatında güvenilir olmak, ahdinde, sözünde ve sevgisinde vefalı olmak, sözünü bilmek, sözünde durmak, güler yüzlü ve tatlı dilli olmak, hataları yüze vurmamak, dostluğa önem vermek, tevazu sahibi olmak, kötülere bile iyi davranmak, mahiyetindekileri korumak ve gözetmek, anaya babaya ve atalarına hürmet etmek, dedikoduyu terk etmek, komşulara iyilik etmek, başkasının malına hıyanet etmemek, cömert, ikram ve kerem sahibi olmak, daima hakkı tutmak ve hakkı söylemek, sabır ehli olmak, öfkesine hakim olmak, yaptığı iyilikten karşılık beklememek.
Ahîlik Duası:
Ya Rabbi! Bizi haramlardan uzak eyle, başkalarına el açtırma, senin emirlerine karşı gelmekten muhafaza eyle, bizlere doğru yolu göster, dünya ve ahirette güzel sona ulaştır, dinin konusunda şüpheye ve ayrılığa düşürme, riyadan ve başkaları duysun diye dindarlık etmekten koru!
Ey kalpleri evirip çeviren Allah’ım bizi doğru yola ilettikten sonra kalplerimizi eğriltme, bize katından rahmet eyle ve bağışla, şüphesiz çok bağışlayan sensin, sen.
Ya Rabbi! Cümlemizi darlıktan, bereketsizlikten, aldanmaktan ve aldatmaktan, hak yemekten, kul hakkına tecavüz etmekten muhafaza eyle!
Bizleri açlık, yokluk, kıtlık, kuraklık, arazî ve semavî musibetlerden koru! Kanaat etmeyi,gönlü zengin, gözü tok olabilmeyi, hayırda yarışmayı, veren el olmayı nasip eyle!
Rızkımız gökte ise yere indir, yer altındaysa yeryüzüne çıkar, uzakta ise yakınlaştır, zorsa kolaylaştır. Rızkımızı temiz ve helâl eyle Allah’ım.
Ey Allah’ım! Esnafımızı, alırken satanı gözeten, satarken alanı gözeten, eksik ölçüp yanlış tartmayan, doğru ve güvenilir kimselerden eyle!
İsraftan, cimrilikten, azgınlıktan, korkaklıktan, acizlikten, tembellikten, ahlaksızlıktan, haddi aşmaktan sana sığınırız.
Ya Rabbi! Bizleri nefsine uyarak kötülük işleyenlerden eyleme, kesata uğratma.
Ey kâinata yön veren yüce Rabbimiz!
Milletimizi ve vatanımızı her türlü afet ve musibetten koru.
Devletimize ve milletimize birlik, dirlik ve düzen bahşeyle!
Hastalara şifa, dertlilere deva, borçlulara eda nasip eyle Ya Rabbi! AMİN.
Yüce Rabbim esnaf, sanatkâr, zanaatkâr ve ticaret erbabımıza ahîlik prensiplerine ve ahlâkına uymayı nasip eylesin.
Cumamız hayra vesile olsun.
Selamlarımla.
News
