Hicret, arapça kökenli bir kelime olup sözlükte;
“Terk etmek, ayrılmak, bir yerden başka bir yere göç etmek” anlamlarına gelmektedir.
İslâm terminolojisinde hicret kavramı ile Hz. Muhammed (s.a.v) ve kendisine inananların milâdî 622 yılında Mekke’den Medine’ye göç etmeleri kastedilir.
Mekkeli müslümanlar, daha önce de iki kafile halinde Habeşistan’a hicret etmişlerdi.
Ancak hicret denilince akla Medine’ye yapılan hicret gelmektedir.
Mekkeli gayri müslim halkın, müslüman olanları Mekke’de istememeleri ve zaman içerisinde müslümanlara zulüm etmeye başlamaları, müslümanların Mekke’de ibadetlerini gerçekleştirememeleri ve dinî yükümlülüklerini özgürce yerine getirememeleri, müşriklerin Hz.
Muhammed’i ellerine geçirip ona zarar vermek istemeleri hicretin sebeplerini oluşturmuştur.
Hicret sonuç olarak: Tarihteki ilk islâm devletinin temellerinin atılması, islâmiyetin yayılması için daha özgür bir alanın oluşması, gerçekleştiği tarihin hicrî takvimin başlangıcı olarak kabul edilmesi, Medine’de Mescid-i Nebevî’nin inşa edilmesi, Medine’de yaşayan Yahudiler ile Medine antlaşmasının yapılması, hicret edenlere muhacir, hicret eden müslümanları karşılayan Medineli müslümanlara ensar adının verilmesi ve dünya tarihinde görülmemiş muazzam bir kardeşliğin tesis edilmesi gibi hayırlı ve güzel işlerin gerçekleşmesine vesile olmuştur.
Peygamberimiz (s.a.v) “Muhacir, Allah’ın (cc) yasakladığı şeyleri terk eden kimsedir.” (Buharî,
iman, 4-5) hadis-i şerifi ile hicret kavramına mecazî bir anlam da yüklemiştir.
Dün hicrî yılbaşı olarak 1447. yılı idrak etmiştik.
Bugün 27.06.2025 cuma hicrî 1447. yılının ve Muharrem ayının 2. gününü yaşamaktayız.
İslâmiyetten önce araplar arasında İsa aleyhisselâm’ın doğum günü zannedilip ki bu konu hristiyan dünyasında her ne kadar yılbaşı 1 Ocak olarak kutlansa da doğum günü olarak ihtilâflıdır.
Araplar, bu zanla takvim başlangıcı kabul edilen milâdî takvimin yanında, kamerî ayları kullanarak önemli gördükleri her olayı tarih başlangıcı olarak kabul eden bir anlayışa sahiptiler.
En son fil vakası da takvim başlangıcı kabul edilmişti.
Bu anlayış ve uygulamalar birçok karışıklığa sebep olmaktaydı.
Karışıklığa sebep olan uygulamalara son vermek, sağlam, güvenilir, uygulanabilir bir takvim belirlemek için Hz. Ömer‘in (r.a) hilâfeti döneminde hicret olayından 17 yıl sonra milâdî 639 yılında ashabın ileri gelenlerinin yer aldığı bir kurul oluşturuldu.
Oluşturulan bu kurulda dört değişik teklif ileri sürüldü.
Teklifler: Peygamberimizin (s.a.v) doğumunun, peygamberlik başlangıcının, hicret etmesinin, vefatının takvim başlangıcı kabul edilmesi şeklindeydi.
Kurul üyelerinden biri olan Hz. Ali‘nin (r.a) tavsiyesi ve kurul üyelerinin tamamının uygun görmesiyle hicretin olduğu milâdî 622 yılı takvim başlangıcı, hicrî 1. yıl ve kamerî ayların ilki olan Muharrem ayının ilk günü de hicrî kamerî yılbaşı olarak kabul edildi.
O günden bugüne İslâm âleminde milâdî takvim kullanılmakla birlikte hicrî takvim de kullanılmaktadır.
Müslümanlar namaz vakitleri hariç oruç, hac, zekât, kurban gibi ibadetlerini, dinî bayramlarını ve mübarek geceleri kamerî takvimin aylarına göre yerine getirmektedirler.
Kullanmakta olduğumuz milâdî takvime göre mübarek aylar ve geceler ile hicrî kamerî yılbaşının her yıl bir önceki yıla göre daha erken gelmesi birçok kişinin dikkatini çekmektedir.
Bu durum hicrî takvimde ay yılı, milâdî takvimde ise güneş yılı kullanıldığından ve yılın günlerinin farklı oluşundan (hicrî takvimde yıl 354, milâdî takvimde 365 gün) kaynaklanmaktadır.
30 Haziran Pazartesi günü Türkiye genelinde Diyanet işleri Başkanlığı‘na bağlı Kur’an kursları ve camilerde yaz Kur’an kursları başlayacaktır.
Küçük yavrularımızı bu kurslara göndererek, Kur’an-ı Kerim okumasını ve dinî bilgiler öğrenmelerini sağlamakla onlar adına hayırlı bir iş gerçekleştirilmiş olacaktır.
Unutmayalım ki, toplumumuzda birçok kişi küçüklüğünde almış oldukları bilgilerle namaz gibi ibadetlerini ve dini hayatlarını sürdürmektedirler.
1447. hicrî yılımızın milletimiz, islâm âlemî ve tüm insanlığa hayırlar getirmesini yüce Rabbimden niyaz ederim.
Cumamız hayra vesile olsun.
Selamlarımla.