İnsanoğlu ancak düşünceden ibarettir.

Ondan başka geri kalan varlığı bakımından su, kemik, tüy ve deriden ibarettir.

Alemin zübdesi ve hulasası insandır.

Yüce Allah, bu insanı melek ile hayvan arasında bir şekilde yaratmıştır.

Zira insanda hem akıl var, hem de şehvet vardır.

Melekler de sadece akıl vardır, şehvet yoktur.

Hayvanlarda da sadece şehvet vardır, akıl yoktur,

Bu insan aklını kullanır, indirilen vahye ve gönderilen elçiye uyar da aklı şehvetine galib gelirse, melek gibi olur, hatta melekten de üstün olabilir.

Yok eğer insan, Yüce Allah‘ın kendisine verdiği aklı kullanmayıp cahilce davranır ve nakli yani vahiy ve peygamberi görmez de, şehveti aklına galib gelirse hayvanların derekesine iner, hatta hayvanlardan daha aşağıya inebilir.

İnsanın aklı ve nefsi çatışma içindedir; nefsani yönü onu kötülüklere, aklın ruhani ve semavi yönü de onu iyiliğe ve temizliğe çeker.

Ruh yükselere kanat açarken, beden toprağa ve aşağılara dört elle sarılır.

Misal de Mecnun, Leyla’ya gitmek ve kavuşmak için deveye biniyor, onun maksadı Leyla’ya kavuşmaktır, devenin maksadı ve gayesi ise ayrı düştüğü yavrusuna kavuşmaktır.

Eğer Mecnun boş bulunursa veya bir an gaflete dalarsa, devenin de yularını gevşetirse, deve fırsat buldu mu yavrusuna dönmek için Mecnun’un arzu ettiği yolun aksine ve zıddına bir yol takip eder ve geri dönmek ister.

Mecnun gafletten uyanıp kendine gelinceye kadar hiçbir yol kat edemediğini, mesafe yürümediğini görecektir.

Mecnun, ikinci kez deveyi Leyla’ya doğru sürmek ister fakat deve fırsat bulunca ve Mecnun gaflete dalınca tekrar kendi yavrusuna dönmeyi zorlayacaktır.

İki kez, üç kez bu tekrar ederse Mecnun bilecek ki benim bu deveye gücüm yetmiyor, deveyi terk ediyor ve yaya olarak Leyla’ya gidiyor.
Buradaki deve, cismi ve cismani yönü haram, arzu ve istekleri temsil ederken, Mecnun ruhu ve maneviliği temsil ediyor.

İşte insan bu hayatta böyle ciddi bir mücadelenin içidedir.

Derdiniz varsa hiç kimseye ne olur sakin anlatmayın.

Kimsenin olmadıgı bir yere gidin, hem aglayin hemde kendi derdinizi kendinize anlatın.

Çünkü sizi anlayacak bir kul yoktur. Bu hayatta insanlara ve olaylara hak ettiğinden fazlasını verme ve insanların gözünde değerini arama, değerini vicdanında ara, çünkü vicdanın rahatsa, merteben yükselir.

Kendini bilirsen hakkında söylenenler sana zarar vermez.
Dünya için endişelenme çünkü o Allah’ındır.

Rızık için endişelenme çünkü oda Allah’tandır.

Gelecek için endişelenme çünkü oda Allah’ın elindedir.

Allah, bizleri ve bütün mümin kardeşlerimizi, nefsini ıslah eden, tefekkür eden, aklını kullanan, haramlardan içtinap eden, firdevs cennetine gözünü diken ve ona layık ameller işleyerek hazırlık yapan kullarından eylesin.