Toplumun en sessiz ama en derin kırılmalarından birini yaşıyoruz. Utancımızdan artık “benim oğlum” ya da “benim kızım” diyemiyoruz.

Bir tarafta ömrünü ailesine, çocuklarına ve onların geleceğine adamış anne ve babalar var.

Diğer tarafta ise sahip oldukları birçok imkânın hangi bedeller ödenerek elde edildiğini bilmeden büyüyen, savurgan ve çoğu zaman da nankör bir nesil…

Mesele yalnızca kuşak farkı değil. Asıl mesele, bir hayatın emeği ile o emeğin sonucu arasındaki bağın kopmasıdır.

Çünkü çocuklara çoğu zaman sonucu gösterdik, bedeli göstermedik.

Sıcak bir ev sunduk ama o evin nasıl kurulduğunu anlatmadık.

Sofraya yemek koyduk ama o sofranın kurulması için kaç saat çalışıldığını söylemedik.

Okullarını, diplomalarını, imkânlarını önlerine koyduk.

Fakat bunların arkasındaki mücadeleyi göstermedik.

Bir Ömür Görünmez Oldu

Bir anne yıllarca kendi ihtiyaçlarını erteledi.

Bir baba ailesi eksik kalmasın diye yoruldu, sustu, bazen istemediği işlerde çalıştı.

Kendi hayallerinden vazgeçti, çocuklarının hayallerine yatırım yaptı.

Çocuk ise çoğu zaman sadece sonuca baktı:

Ev vardı. Araba vardı.

Eğitim vardı. Sofrada yemek vardı.

Hayat “bir şekilde” devam ediyordu.

Ama o “bir şekilde”nin arkasında bir ömür vardı.

İşte bugün bazı anne ve babaların içinde taşıdığı en büyük sızı burada başlıyor: Bir ömürlerinin görünmez hâle gelmesi.

İnsan görmediği emeğin değerini anlamakta zorlanır.

Bilmediği fedakârlığı takdir etmekte zorlanır. Duymadığı bir hikâyeyle bağ kurmakta zorlanır.

Yaşı Büyük, Yükü Küçük Yetişkin

Bugünün gençleri teknolojiyle, hızlı iletişimle ve bilgiye kolay erişimle büyüdü.

Bir tuşa dokunarak dünyanın öbür ucundaki bilgiye ulaşabiliyorlar.

Fakat bilgiye ulaşmak, hayatı anlamak değildir.

Hayatın yükünü taşımayan insan, sorumluluğun ağırlığını tam olarak kavrayamayabilir.

Bazen karşımıza şöyle bir tablo çıkıyor:

Özgürlük istiyor ama sorumluluğu taşımakta zorlanıyor.

Haklarını biliyor ama yükümlülüklerini aynı ölçüde önemsemiyor. Hayattan çok şey bekliyor ama hayatın karşılığında ne istediğini düşünmüyor.

Elbette bütün gençleri aynı kefeye koyamayız.

Çalışan, ailesine sahip çıkan, sorumluluk alan, anne ve babasının kıymetini bilen çok sayıda genç var.

Meselemiz bir nesli suçlamak değil. Meselemiz, anne ve baba ile çocuk arasında neden böyle bir mesafe oluştuğunu anlamak.

Biz Neyi Yanlış Yaptık?

Belki de anne ve babalar olarak kendimize sormamız gereken sorular var.

Çocuklarımızı korumak isterken onlara hayatın gerçeklerini ne kadar gösterdik?

“Ben çektim, çocuğum çekmesin” dedik. “Ben yokluk gördüm, o görmesin” dedik. “Benim yaşadığım zorlukları çocuğum yaşamasın” dedik.

Bu düşüncenin içinde büyük bir sevgi vardı.

Ama bazen sevginin başka bir sonucu ortaya çıktı:

Korumak isterken köklerinden kopardık.

Çocuklarımız bizim çektiğimiz sıkıntıları görmedi. Çünkü biz onların görmesini istemedik.

Onlara yokluğu değil, varlığı gösterdik. Mücadeleyi değil, sonucu gösterdik. Bedeli değil, imkânı gösterdik.

Sonra da büyüdüklerinde neden bizim gibi düşünmediklerine şaşırdık.

Belki de sorun onların nankör olması kadar basit değildi.

Belki biz onlara yeterince hikâye anlatmamıştık.

Çözüm Ceza Değil, Hafıza

Bugün çocuklarımızla ilgili konuşurken çoğu zaman şikâyet ediyoruz:

“Bizi anlamıyor.” “Bizim kıymetimizi bilmiyor.” “Her şeyi hazır bekliyor.” “Eskileri bilmiyor.”

Peki biz ne yaptık?

Onlara geçmişimizi anlattık mı? Dedelerinin, ninelerinin hangi şartlarda yaşadığını söyledik mi?

Kendi gençliğimizde neler çektiğimizi anlattık mı?

Bugün sahip oldukları evin, eğitimin, özgürlüğün ve imkânların hangi mücadelelerin sonucunda ortaya çıktığını gösterdik mi?

Sadece “Bunun kıymetini bil” demek yetmez. Kıymet, hikâyesi anlatıldığında anlaşılır.

Bir çocuğa “Bu ev için yıllarca çalıştım” demek başka şeydir.

O yılları anlatmak başka…

Nerede yaşadığını, ne kadar kazandığını, hangi zorluklardan geçtiğini, hangi hayallerinden vazgeçtiğini anlatmak gerekir.

Çünkü aile hafızası yalnızca geçmişi anlatmaz; insana kim olduğunu da anlatır.

Geçmişini Bilmeyen Geleceğini Eksik Kurar

Bir toplum gençliğini kazanmak istiyorsa önce hafızasını kaybetmemelidir.

Hafıza zayıfladığında, nesiller arasındaki bağ da zayıflar.

Bir çocuk anne ve babasının hayat hikâyesini bilmezse, onların bugün bulunduğu noktayı yalnızca “normal” ve “zaten olması gereken” bir durum olarak görebilir.

Oysa hiçbir hayat kendiliğinden oluşmaz.

Her evin arkasında mücadele vardır. Her diplomanın arkasında yıllar vardır. Her sofranın arkasında emek vardır. Her özgürlüğün arkasında bir bedel vardır.

Bunları çocuklarımıza anlatmak onları geçmişe mahkûm etmek değildir.

Tam tersine, geleceği daha sağlam kurabilecekleri bir bilinç kazandırmaktır.

Anne ve babaların da çocuklarından yalnızca saygı beklemek yerine, kendi hikâyelerini anlatmaları gerekir.

Hafıza aktarılmadan değerler aktarılmaz.

Sözün Özü

Bugün anne ve babaların sessizce taşıdığı bir ızdırap var.

Onlar çoğu zaman bizden büyük şeyler istemiyor:

Bir teşekkür. Bir telefon. Bir ziyaret.

Bir hatırlama.

Ve belki de en önemlisi: Hayatlarının boşa gitmediğini hissetmek.

Çünkü insan yaşlandığında yalnızca çocuklarının başarısıyla değil, verdiği emeğin karşılığında onların kendisini anlayabilmesiyle de huzur bulur.

Belki bugün birbirimize kızmadan önce bunu düşünmeliyiz:

Biz çocuklarımıza sadece bir hayat mı verdik, yoksa o hayatın hikâyesini de anlattık mı?

Çocuklarımıza sonucu gösterdik.

Ama bedeli göstermedik.

Şimdi yapılması gereken, geçmişi çocukların omzuna yüklemek değil; geçmişle gelecek arasında yeniden bir bağ kurmaktır.

Bir nesli suçlamak kolaydır.

Asıl zor olan, o neslin neden böyle yetiştiğini anlamaktır.

Ve belki de bugün hepimizin birbirine söylemesi gereken en önemli cümle şudur:

“Siz olmasaydınız, biz bugün burada olmazdık.”

Vesselam.