İslam Dünyasının En Büyük Açmazı: Dış Düşman Değil,
Dışa Bağımlılık!
Bugün Ortadoğu’da yaşanan her kriz bize aynı gerçeği tekrar hatırlatıyor:
İslam dünyasının asıl meselesi yalnızca dışarıdan gelen baskı değildir.
Daha derinde, çok daha yapısal bir problem vardır.
O da siyasî bağımsızlığını büyük ölçüde kaybetmiş bir coğrafyanın kendi kaderini belirleyememesidir.
Kur’an, bu durumu “Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın; ayrılığa düşmeyin” (Âl-i İmrân, 103) emriyle özetler.
Ayrılık, ilahi bağdan kopuşun ilk işaretidir.
Bu gerçeği görmek için son yıllarda yaşanan gelişmelere bakmak yeterlidir.
İran ile İsrail arasında yıllardır süren gerilim artık açık askeri karşılıklara kadar ilerlemiş durumda.
Zaman zaman ABD de bu denklemin içine doğrudan ya da dolaylı biçimde giriyor. Fakat bu tabloyu asıl dikkat çekici hale getiren şey başka bir gerçek:
Bu çatışmanın askeri altyapısının önemli bir kısmı bizzat İslam coğrafyasının içinden sağlanıyor.
Bugün Amerika Birleşik Devletleri‘nin Ortadoğu’daki askeri varlığı son derece geniştir.
Katar’da Al Udeid Air Base, ABD’nin bölgedeki en büyük hava üslerinden biridir.
Bahreyn’de Naval Support Activity Bahrain, ABD’nin 5. Filosu’na ev sahipliği yapar.
Kuveyt’te Camp Arifjan ve Ali Al Salem Air Base Amerikan ordusunun bölgedeki lojistik merkezlerindendir.
Birleşik Arap Emirlikleri’nde Al Dhafra Air Base yine ABD hava operasyonlarının önemli üslerinden biridir.
Bu liste daha da uzatılabilir.
Bu üsler, Kur’an‘ın uyardığı “velâyet” (dostluk ve himaye) ilişkisinin somut tezahürleridir. “Ey iman edenler! Yahudileri ve Hıristiyanları dost (veli) edinmeyin. Onlar birbirlerinin dostlarıdır. Sizden kim onları dost edinirse, o da onlardandır.” (Mâide, 51) ayeti, güvenliğin yabancı güçlerde aranmasının Müslümanı ait olduğu çizgiden kopardığını bildirir.
Yani şu gerçekle karşı karşıyayız:
Ortadoğu‘da herhangi bir askeri operasyon gerçekleştiğinde, bunun lojistik hatlarının önemli bir bölümü Müslüman ülkelerin topraklarından geçmektedir.
Bunun doğal sonucu da şudur:
Eğer bir ülke kendisine yönelik saldırıların bu üslerden kalktığını düşünüyorsa, askeri açıdan o üsleri hedef almayı meşru bir savunma refleksi olarak görebilir.
Tam bu noktada ortaya çok tuhaf bir tablo çıkıyor.
Yıllardır Filistin meselesi başta olmak üzere İslam dünyasını ilgilendiren birçok konuda son derece sessiz kalan bazı yönetimler, mesele kendi topraklarındaki yabancı askeri varlığın hedef alınması olduğunda bir anda son derece yüksek perdeden konuşmaya başlıyor.
Hatta çoğu zaman Washington ve Tel Aviv’in kullandığı dili birebir tekrar ediyorlar.
Bu durum bir çelişki değil; aslında yapısal bir bağımlılığın sonucu.
Çünkü modern Ortadoğu‘nun siyasi mimarisi büyük ölçüde dış güçlerin güvenlik şemsiyesi üzerine kurulmuştur.
Birçok ülke kendi savunma sistemini, askeri teknolojisini ve hatta güvenlik doktrinini doğrudan Batılı müttefiklere bağlamış durumdadır.
Bu nedenle bölgesel bir kriz çıktığında bağımsız bir pozisyon almak çoğu zaman mümkün olmamaktadır.
Bu tablo yeni değildir.
1991‘deki Körfez Savaşı sırasında Irak‘a karşı kurulan uluslararası koalisyonun askeri üslerinin büyük bölümü yine bölgedeki Arap ülkelerinde bulunuyordu.
2003‘te başlayan Irak Savaşı sırasında Amerikan ordusunun kullandığı lojistik ağın önemli kısmı yine aynı coğrafyadaydı.
Afganistan savaşı süresince de benzer bir askeri ve siyasi mimari işledi.
Dolayısıyla bugün yaşanan gerilimler aslında daha derin bir sorunun yalnızca güncel yansımalarıdır.
Sorunun özü şudur:
Bir coğrafya kendi güvenliğini başka güçlerin askeri varlığına dayandırıyorsa, o coğrafyada gerçek anlamda bağımsız bir dış politika üretmek çok zor hale gelir.
Çünkü askeri üsler yalnızca savunma araçları değildir; aynı zamanda siyasi nüfuz araçlarıdır.
Kur’an, bu tür bir bağımlılığın sonucunu şöyle haber verir: “Allah’a ve Resulüne itaat edin, birbirinizle çekişmeyin; sonra korkuya kapılırsınız ve gücünüz (devletiniz) gider.” (Enfâl, 46) Korku ve güç kaybı, ayrılığın kaçınılmaz bedelidir.
Bu nedenle İslam dünyasının yaşadığı kriz çoğu zaman yanlış teşhis edilir.
Sorun yalnızca İsrail, Amerika ya da başka bir dış güç değildir. Sorun aynı zamanda içeride oluşmuş bağımlılık düzenidir.
Peki bu bağımlılık düzeni hangi bedellerle sürdürülüyor?
Körfez ülkelerinin Amerikan silah sistemlerine ve güvenlik şemsiyesine yıllardır ödediği rakamlar ortadadır.
Trump‘ın açıkça ifade ettiği gibi, Suudi Arabistan tek başına Amerikan şirketlerinden yüz milyarlarca dolarlık alım yapmakta ve ABD yönetimleri bu ülkeleri “korumayı” ticari bir kazanç kapısı olarak görmektedir.
Fakat bu koruma ilişkisinin gerçek muhatabı son günlerde bir kez daha teşhis edilmiştir.
Şubat 2026‘da ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, bir röportajında İsrail’in “Nil’den Fırat’a” kadar uzanan topraklar üzerinde hak sahibi olduğunu ima etmiş ve “İsrail’in hepsini alması sorun olmaz” ifadelerini kullanmıştır.
Bu ifadeler, Ürdün, Suudi Arabistan, Mısır, Körfez ülkeleri, Türkiye, Pakistan ve Endonezya‘nın da aralarında bulunduğu 14 İslam ülkesi ile Arap Birliği, İİT ve Körfez İşbirliği Konseyi‘nin ortak kınama açıklaması yapmasına yol açmıştır.
Bu olay, bağımlılık düzeninin trajikomik bir tezahürüdür.
Bir tarafta Amerikan üslerine ev sahipliği yapan, Amerikan silahlarına milyarlarca dolar ödeyen Arap ülkeleri; diğer tarafta ise Amerikan Büyükelçisi’nin açıkça İsrail‘in bu ülkelerin topraklarını alma hakkını ima etmesi.
Ortak kınama metninde bile, bu ifadelerin “ABD Başkanı Trump’ın vizyonuyla çeliştiği” vurgusu yapılmak zorunda kalınmıştır.
Bu durum, bir kez daha göstermektedir ki: Amerikan koruması, parayı veren Arap ülkelerini değil, stratejik çıkarların gerektirdiği tarafı korumaktadır.
Ve o taraf, bugün itibarıyla İsrail’dir.
Parayı veren Arap ülkeleri ise kendilerini koruyacağına inandıkları gücün, aslında kendi toprak bütünlüklerini tehdit eden tarafı koruduğuna şahit olmaktadır.
Bu düzen iki sonuç üretir.
Birincisi, bölgesel krizlerde Müslüman ülkelerin ortak bir strateji geliştirmesi neredeyse imkânsız hale gelir.
Her devlet kendi güvenlik anlaşmalarının ve ittifaklarının sınırları içinde hareket eder.
İkincisi, kamuoyunda sürekli bir “ümmet birliği” söylemi dolaşsa da pratikte bu söylemin karşılığı oluşmaz.
Çünkü siyasi yapıların büyük bölümü ulusal güvenliklerini dış güçlerin askeri korumasına dayandırmaktadır.
Dolayısıyla mesele yalnızca ahlaki bir mesele değildir; aynı zamanda kurumsal ve stratejik bir meseledir.
Gerçek bir siyasi bağımsızlık üç temel unsur gerektirir:
1. Askerî bağımsızlık – Savunma sistemlerinin büyük ölçüde kendi kapasitesine dayanması.
2. Ekonomik bağımsızlık – Enerji, teknoloji ve finans alanlarında dışa aşırı bağımlılığın azaltılması.
3. Stratejik irade – Kriz anlarında kendi çıkarlarını önceleyen bir karar mekanizması.
Bu üç unsurdan biri eksik olduğunda dış politika kolayca başka güçlerin etkisi altına girer.
Bugün İslam dünyasının yaşadığı parçalanmışlık büyük ölçüde bu yapısal eksikliklerden kaynaklanmaktadır.
Bu nedenle çözüm yalnızca slogan üretmek değildir.
“Ümmet birliği” gibi romantik ifadeler gerçek bir stratejik altyapı olmadan yalnızca retorik olarak kalır.
Gerçek değişim ancak şu soruların dürüstçe sorulmasıyla başlar:
• Bir ülke kendi güvenliğini yabancı üsler üzerine kuruyorsa ne kadar bağımsızdır?
• Bölgesel krizlerde kararları gerçekten kim vermektedir?
• Askerî ve ekonomik bağımlılık devam ettiği sürece siyasi egemenlikten söz etmek mümkün müdür?
• Amerikan Büyükelçisi’nin açıkça toprak bütünlüğünüzü sorguladığı bir ortamda, hâlâ aynı gücün korumasına güvenebilir misiniz?
Bu sorulara verilecek samimi cevaplar çoğu zaman rahatsız edicidir.
Fakat gerçek değişim de zaten bu rahatsızlıkla başlar.
Kur’an, bu rahatsızlığı aşmanın yolunu gösterir: “Allah, içinizden iman edip salih ameller işleyenlere, kendilerinden öncekileri hâkim kıldığı gibi, onları da yeryüzünde hâkim kılacağını, kendileri için razı olduğu dinlerini (İslam’ı) onların iyice yerleştirip güçlendireceğini ve korkularının ardından (tam) bir güvene ulaştıracağını vaad etti.” (Nûr, 55)
Bu vaat, bağımsızlığın ancak Allah‘a tam bağlılıkla kazanılacağını müjdeler.
İslam dünyasının bugün yüzleşmesi gereken mesele budur:
Siyasi bağımsızlığını gerçekten geri kazanmak.
Aksi halde her yeni kriz aynı tabloyu tekrar üretecektir.
Dış güçler strateji kuracak, bölge ülkeleri ise o stratejilerin içinde birbirleriyle tartışmaya devam edecektir.
Ve en acısı, koruma parası ödedikleri gücün aslında kendilerini değil, kendilerini tehdit edeni koruduğunu izlemek zorunda kalacaklardır.
Not:
Değerli okur,
“Mezhebimi sorarlarsa açıklamam.
Onu gizlerim; çünkü gizlemek benim için daha güvenlidir.”
(Bu şiir Zemahşerî’nin Divanı’nda geçer.)
Bu metin, İslam dünyasının karşı karşıya olduğu yapısal bağımlılık sorununu ele alırken, asla Sünni-Şii ayrımını körüklemeyi hedeflemez. Aksine, bugün Ortadoğu’da yaşanan en büyük trajedilerden biri, Siyonist işgal güçlerinin İran’a yönelik açık saldırılarıdır.
Bu saldırılar, yalnızca İran’ı değil, bölgedeki tüm Müslümanların onurunu hedef alan bir zulümdür.
Metnin her satırı, dış müdahalelere karşı durmayı ve Müslümanların kendi kaderini tayin hakkını savunmayı amaçlar.
Bu nedenle, İran’a yönelik saldırıları alkışlamak şöyle dursun, bu zulmün karşısında durmayı bir vicdan borcu biliriz.
Allah’tan korkan her Müslüman, Siyonist vahşete karşı tek yürek olmalıdır.
Unutmayalım: Bugün İran’a yapılan saldırı, yarın başka bir İslam beldesine yapılacak saldırının habercisidir.
Ek olarak: Mezhep kavgalarını bir kenara bırakıp, ortak düşman olan ZALİME karşı dik durmak, Müslümanların temel vicdani ve ahlaki sorumluluğudur.
Her türlü iç çekişme, zalimlerin ekmeğine yağ sürmekten başka bir işe yaramaz.
Vesselam.
News
