İslam’da Muttakiliğin Özü: Abartısız, Dengeli ve Vasat Yolun Hikmeti..
İslam muttakiliğinin özü, Kur’an-ı Kerim ve Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) öğretilerinde açıkça “abartmama”, “mutedillik”, “vasatlık” ve “itidal” (orta yol) olarak belirginleşir.
Bu, ne ifrata (aşırıya kaçma) ne de tefrite (eksik bırakma) düşmeden, Allah’ın koyduğu ölçüde dengeli yaşamaktır.
Kur’an’da “muttaki” kelimesi sıkça geçer; takva sahipleri Allah’a karşı sorumluluk bilinciyle hareket eden, ölçüyü gözetenlerdir.
Bu, Resulullah’ın (s.a.v.) en güzel muttaki örneği olduğunu gösterir.
Bütün emir ve yasaklarda ortak ruh şudur: Abartmayın, ölçüyü koruyun, dengeli olun.
En temel ayet, Bakara Suresi 143’tür:
“İşte böylece, siz insanlara şahit olasınız, peygamber de size şahit olsun diye sizi aşırılıklardan uzak, mutedil bir ümmet kıldık.”
Allah bizi “vasat ümmet” yapmış; ne Yahudiler gibi kendini aşırı üstün görüp “Biz cehenneme girsek bile sadece birkaç gün yanarız” iddiasında, ne de Hristiyanlar gibi ibadeti abartıp kaldıramayacağımız yükler altına girmeyelim diye.
Maide Suresi 77’de doğrudan Ehl-i Kitap’a hitap edilir:
“Ey Ehl-i kitap! Hakkın sınırlarını aşarak dininizde aşırılığa gitmeyin.”
Bu uyarı, hem Yahudilerin hem Hristiyanların dinlerini abartarak helak oluşlarını hatırlatır.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) de hadislerinde bunu netleştirir:
“Ey insanlar! Dinde aşırılıktan sakınınız. Çünkü sizden öncekileri dinde aşırılığa kaçmaları helak etmiştir.”
“Din kolaylıktır. Dini aşmak isteyen kimse ona yenik düşer. O halde orta yolu tutunuz…”
“İşlerin en hayırlısı orta olanıdır.”
Günlük Hayatta Mutedillik
Bu mutedillik, günlük hayatta bile somutlaşır.
Yürüyüş ve Duruşta
İsra 37: “Yeryüzünde böbürlenerek yürüme…”
Lokman 18-19: “Gurura kapılarak insanlara burun kıvırma… Yürüyüşünde ölçülü ol, sesini yükseltme…”
Burada hem kibir abartısı hem ses abartısı yasaklanır.
Gerçek hayattan örnekler:
“Benim gibi adam…” diye yürüyen kibirli bir tanıdık.
Tartışmada sesini yükselten bir eş.
“Ben en iyiyim” diye arkadaşlarını ezen bir çocuk.
Mutedillik, bu davranışları yumuşatır; insanı daha sevilir kılar.
Cömertlik ve Harcamada Denge
İsra 29: “Eli sıkı olma, büsbütün eli açık da olma.”
A’raf 31: “Yiyin için fakat israf etmeyin.”
Hayattan örnekler:
Bütün maaşını çocuklara harcayıp borçlanan baba: ifrat.
“Bir kuruş fazla harcama” diyen anne: tefrit.
Bütçesini ayarlayıp sadaka veren aile: vasat yol
Yeme-İçme ve Dünya Zevklerinde Denge
Peygamberimiz (s.a.v.) bir hurmayı bile bölüşür, artanı saklardı.
Günümüzde:
Her gün dışarıda yemek: abartı
Aşırı diyet: tefrit
Ayda bir dışarıda yemek, diğer günler ev yemeği: denge
İbadet ve Yeni Trendlerde Denge
Hristiyanların rahiplik icat etmesi gibi, biz de ibadeti abartırsak kısa sürede bırakırız.
“Az da olsa devamlı olan amel daha sevimlidir.”
Felsefe, mindfulness, spor gibi modern trendlerde de aynı ölçü geçerlidir:
Her şey ölçüsünde güzeldir.
Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) Mutedil Hayatı
O ne aşırı ibadet eder ne de dünyayı terk ederdi.
Güler, şakalaşır, çalışır, dinlenir, ailesiyle vakit geçirirdi.
Aşırıya kaçan sahabileri uyarırdı:
“Sizden öncekiler böyle helak oldu.”
Günümüzden örnekler:
“Gençken aşırı çalıştım, ailemi ihmal ettim” diyen dede.
“Komşulara her gün yemek yaptım, kendimi unuttum” diyen anne.
Spor salonunda abartıya kaçan genç.
Sosyal medyada kaybolan çocuk.
Mutedillik, tüm bu aşırılıkları dengeler.
Sonuç: Muttakilik eşittir: Ölçü, Denge ve Vasat Yol.
Allah Teâlâ bize her yerde “Abartmayın” diyor:
-Kendinizi abartmayın
-Dünyayı abartmayın
-İbadeti abartmayın
-Cömertliği abartmayın
– Yeni trendleri abartmayın
-Hatta bayramları bile abartmayın
Vasatlık, Türkçedeki “sıradan” anlamında değil; tam tersine:
Adaletli, dengeli, doğru ortada olmaktır.
Bu mutedillik, takvayı ve ihsanı besler.
Ailede, işte, çocuk yetiştirirken, eşle ilişkide bu dengeyi korursak hem dünya hem ahiret huzurlu oluruz.
Gerçek muttakilik: Ne eksik ne fazla, tam ölçüsünde yaşamaktır.
Allah hepimizi bu güzel muttakilik üzere sabit kılsın.
Hayırlı bayramlar dilerim.
Allah, ailenizi, yuvanızı ve yurdunuzu Kur’an’ı yaşayan ve yaşatanlardan eylesin.
Vesselam.
News
