İnsanların birbirine yetişemediği yerde, algoritmalar eş olmaya başladı.
Japonya Okayama’da bir kadın geçen yıl gelinlik giydi, saçını yaptırdı, fotoğraf çektirdi. Salonda damat yoktu.
Damat, kadının ChatGPT ‘de kendi eliyle oluşturduğu bir karakterdi.
Yeminleri bir tören sunucusu okudu, çünkü damadın sesi yoktu.
Hukuken hiçbir şey olmadı.
Buna nikâh denmez, akit denmez, düğün demek bile zor.
Ortada bir gösteri vardı, bir ekran vardı, bir de yüzük.
Gülmek kolay.
Biz de güldük, haberi paylaştık, bir de yorum yazdık.
Oysa asıl komik olan kadın değil, bu haberin dünyanın bir köşesinden hepimize yetişebilmesi.
Çünkü bu bir istisna olmaktan çıktı.
İnsanlar insana yetişemiyor, yetişmek istemiyor ya da yetişmenin bedelini ödemeye niyetli değil.
Bunun yerine karşılığı garanti, itirazı yok, bedeli aylık abonelik olan bir muhatap seçiyor.
Bu muhatap. Küsmez. Sesini yükseltmez. Hesap sormaz, geçmişi eşelemez, anneni kıskanmaz.
Gece üçte de yazar, sabah altıda da. Ne istediğini bildiği için değil ne duymak istediğini hesapladığı için. İnsan buna sevgi diyor.
Bana kalırsa bu, kendi sesinin yankısına âşık olmaktır.
Yanlış anlaşılmasın, kadını mahkûm edecek değilim. Kalbi kırılmış, güvenini kaybetmiş, terk edilmiş ya da yalnız bırakılmış birine ekranın verdiği teselli gerçek olabilir.
Ama teselli ile çare aynı şey değil.
Ağrı kesici hastalığı tedavi etmez, sadece hastanın hastalığı unutmasını sağlar. Yalnızlığı hafifleten şey, yalnızlığın sebebini ortadan kaldıran şey değildir.
Sebep ortada ve biz bakmıyoruz. Aileler dağıldı, mahalle öldü, komşuluk bitti.
Apartmanda yıllarca aynı asansöre binen iki insan birbirinin adını bilmiyor.
Cenazede başsağlığı mesajı yazmak, yanında durmanın yerine geçiyor. Hastaneye gitmek zaman alıyor, emoji göndermek almıyor.
Bir insanın derdini dinlemek sabır istiyor, kendini sürekli güncelleyen bir telefon uygulaması istemiyor.
Biz de kolay olanı seçtik. İnsana değer vermeyi bıraktık, sonra değer verecek insan bulamayınca makineye yöneldik.
Bu bir teknoloji hikâyesi değil, bir ahlak hikâyesi.
İnsan insanın yanlış eder, kalbini kırar, ardından gönlünü almayı bilirdi.
Bugün kırılmaktan korkan bir nesil, gönül almaktan hiç anlamayan bir nesile dönüştü.
Kırılma ihtimali olmayan bir ilişki, ilişki değil hizmettir.
Dostluk, kırılabilen ve onarılabilen şeydir. Onarılacak bir şey yoksa dostluk da yoktur.
Üstelik bu yalnızlığın bir sahibi var. Perdenin arkasında dostluk değil, sunucular, yatırımcılar ve gelir tabloları duruyor.
Milyonlarca insanın korkusu, özlemi, utancı, sırrı, bir şirketin elinde büyüyen bir veriye dönüşüyor.
Kullanıcı karşısında bir sırdaş sanıyor.
Şirket karşısında bir müşteri görüyor. Birine derdini anlatırken aslında bir fatura kesiliyor.
Okayama’daki kadın bunun en görünür, en sembolik, en fotoğraflanabilir hâli.
Ama yalnız değil.
Aynı ekranın karşısında, kendi evinde, kendi odasında, kendi karanlığında yazıyor milyonlar.
Kimi sevgili arıyor, kimi dert ortağı, kimi sadece cevap veren biri.
Cevabı alıyorlar.
Sorun da burada başlıyor, çünkü cevap veren her şey dinleyen biri değildir.
Yapay zekâ dediğin.
Yapay zekâ konuşabilir.
Ama sizinle hastane koridorunda sabahlayamaz.
Cenazenizde omzunuza dokunamaz. İşten çıkarıldığınız gün kapınıza gelmez.
Bir iyilik yapıp karşılığını beklemez, bir kötülük yapıp özür dilemez.
Bunların hiçbiri onun kusuru değil.
Bunlar insanı insan yapan değerler ve biz bunlardan vazgeçiyoruz.
Bir gün dönüp bakacağız.
Kimsenin kimseye uğramadığı,
kimsenin kimseyi beklemediği,
herkesin kendi ekranına gömüldüğü
bir toplum bırakmış olacağız arkamızda.
Evlilik artık söz değil, Instagram filtresi.
Dostluk abonelik; iptal butonu her an hazır.
Vefa ise müzelerde sergilenen, dokunulması yasak bir kelime.
O gün yüzük parmağında kalacak.
Gelinlik dolapta.
Fotoğraflar bulutta.
Ama karşında duran kimse olmayacak.
Sadece bir boşluk,
bir bildirim sesi
ve “görüldü” yazısı.
Ve hiçbir sunucu odası,
bir insanın yerini tutmaz.
News
