Türkiye’de ve dünyada insani yardım yapan sivil toplum kuruluşları (STK’lar), çoğu zaman yalnızca ulaştırdıkları yardımlarla görünür. Oysa bu yapıların arkasında sessiz ama geniş bir emek alanı vardır.
STK, “Sivil Toplum Kuruluşu” demektir; devletin doğrudan örgütü olmayan, kar amacı gütmeyen, toplum yararına çalışan bağımsız yapılardır.
Dernekler, vakıflar, sendikalar, meslek odaları ve kooperatifler bu kapsamdadır.
Genel amaçları; eğitim, sağlık, insani yardım, çevre ve sosyal refaha katkı sağlayarak yaşam koşullarını iyileştirmektir.
Türkiye’de bugün yaklaşık 107 bin dernek ve vakıf, toplamda ise 150 bini aşkın örgütlenme vardır.
Bu geniş evrenin içinde yüzlerce kuruluş doğrudan sosyal yardım, afet müdahalesi, yoksullukla mücadele, uluslararası yardım veya yetim desteği alanında faaliyet yürütür.
İHH, Deniz Feneri, HAK İnsani Yardım Derneği gibi kuruluşlar; Türkiye’nin yanı sıra Afrika, Asya, Orta Doğu ve Balkanlar’da faaliyet gösterir.
Savaşın, yoksulluğun ve afetlerin en ağır hissedildiği bölgelerde çoğu zaman devletlerin ulaşamadığı noktalara kadar uzanır.
Bu çalışmalar, modern dünyada vicdanın kurumsal karşılığıdır.
Bu tür STK’ların omurgasını gönüllüler oluşturur.
Sahada görev alan insanlar, çoğu zaman hiçbir maddi karşılık beklemeden hareket eder.
Bu faaliyetlerin taşıyıcısı bir meslek değil, niyettir.
Gönüllüler için bu çalışmalar kariyer değil; bilinçli bir sorumluluk ve Allah rızasına dayalı bir duruştur.
Kur’an’da bu sorumluluk şöyle ifade edilir:
“İyilik ve takva üzere yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın.” (Maide: 2)
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ise buyurmuştur:
“İnsanların en hayırlısı, insanlara faydalı olandır.”
Türkiye genelinde bu kuruluşlar, yıl içinde aktif olanlarla birlikte 200–350 bin gönüllüye dayanır.
Afet ve kriz dönemlerinde sayı daha da artar; gönüllülük toplumsal bir refleks hâline gelir.
Ben de AFAD gönüllüsüyüm.
Bu tecrübe, insani yardımın masa başında konuşulan bir kavram değil; sahada, zorluklarla yürütülen bir sorumluluk olduğunu gösterir. Gönüllülük, başkalarına havale edilecek bir alan değil; imkânı olan herkesin üstlenmesi gereken ortak bir yükümlülüktür.
Bu yapılar kendiliğinden işlemez. Yardımların doğru yere ulaşması, hesapların tutulması ve sürekliliğin sağlanması için az sayıda ama sürekli çalışan bir çekirdek kadro şarttır.
Bu lüks değil, emanet bilincidir. Çekirdek yapının etrafında ise kimi zaman yüzlerce, binlerce gönüllü seferber olur.
Profesyonel yapı olmadan gönüllülük dağılır; gönüllülük olmadan bu çalışmalar anlamını yitirir.
Elbette istismar örnekleri vardır.
Bazı yapıların insanların dini ve manevi hassasiyetlerini kötüye kullandığı bilinir.
Ancak bu, samimiyetle çalışan STK’ların değerini gölgelemez; aksine ayrım sorumluluğunu artırır.
İnsani yardımda manevi değer, çoğu zaman maddi değerin önüne geçer.
Bir yetimin başını okşamak, bir afet bölgesinde “yalnız değilsiniz” demek, parayla ölçülmez.
Bugün STK’ların genel çerçevesini konuştuk.
Cumartesi günü inşallah yayımlanacak yazıda ise HAK İnsani Yardım Derneği’nin yöneticisi ve sahada görev yapan bir yetkilisiyle yaptığımız görüşmeyi aktaracağız.
Günlük faaliyetler, sahadaki zorluklar ve bu çalışmaların insani–ahlaki boyutu ele alacağız.
Bir STK rakamla değil, tanıklıkla anlaşılır.
Unutulmamalıdır: insani yardım yalnızca kurumların değil, toplumun ortak vicdanıdır.
Gönüllülük, imkânı olan herkesin üstlenebileceği bir sorumluluktur.
Bu yazılar, sadece bilgi vermek için değil; aynı zamanda sizleri sorumluluk bilinciyle harekete çağırmak için kaleme aldık.
News
